GENERATIV AI ASOSIDA BANK SEKTORIDA FIRIBGARLIK (FRAUD) ANIQLASH VA IQTISODIY YO‘QOTISHLARNI KAMAYTIRISH
DOI:
https://doi.org/10.65164/1zfrds92Keywords:
generativ sun’iy intellekt, firibgarlikni aniqlash, bank xavfsizligi, kiberxavfsizlik, iqtisodiy yo‘qotishlar, risklarni boshqarish.Abstract
So‘nggi yillarda sun’iy intellekt (AI), xususan generativ AI texnologiyalarining rivojlanishi bank-moliya sektorida tub o‘zgarishlarni yuzaga keltirmoqda. Ushbu texnologiyalar firibgarlik (fraud) holatlarini aniqlash, kiberxavfsizlikni mustahkamlash va iqtisodiy yo‘qotishlarni kamaytirishda muhim rol o‘ynamoqda. Mazkur tezisda generativ AI asosida firibgarlikni aniqlash mexanizmlari, ularning bank tizimidagi samaradorligi hamda iqtisodiy ta’siri tahlil qilinadi. Tadqiqot natijalari shuni ko‘rsatadiki, AI asosidagi tizimlar nafaqat xavfsizlikni oshiradi, balki banklarning operatsion xarajatlarini kamaytirish va moliyaviy barqarorlikni ta’minlashga ham xizmat qiladi.
References
1.World Bank. Artificial Intelligence and Financial Sector Development. Washington DC, 2024.
884
2.International Monetary Fund. AI in Finance: Opportunities and Challenges. IMF Working Paper, 2023.
3.Organisation for Economic Co-operation and Development. Artificial Intelligence, Machine Learning and Big Data in Finance. OECD Publishing, 2023.
4.IBM. AI-Based Fraud Detection in Banking Systems. IBM Security Report, 2024.
5.Deloitte. Generative AI in Banking and Financial Services. Deloitte Insights, 2024.
European Central Bank. Artificial Intelligence and Cybersecurity in Banking. ECB Financial Stability Review, 2023.
6.National Bank of Uzbekistan. O‘zbekiston bank tizimida raqamli transformatsiya va kiberxavfsizlik bo‘yicha hisobotlar, 2024.
7.Artificial Intelligence va moliyaviy texnologiyalar bo‘yicha ilmiy maqolalar, Google Scholar va Scopus bazalari materiallari.
8. O‘zbekiston Respublikasi Markaziy banki. “Korrupsiyaga qarshi kurashish bo‘yicha olib borilayotgan faoliyat natijalari”. 2025.
9. Qanaatov A., Abdujalilov Sh., Abduvaliyev B. “O‘zbekiston tijorat banklarida raqamli banking va fintech yechimlarining rivojlanishi va xavfsizlik masalalari”. Ilmiy maqola
