TA’LIM JARAYONIDA GENERATIV SUN’IY INTELLEKT VA 3D GRAFIKA TEXNOLOGIYALARIDAN FOYDALANGAN HOLDA ANIMATSION TA’LIMIY MULTFILMLAR YARATISH: NAZARIY ASOSLAR, AMALIY TAJRIBA VA PEDAGOGIK SAMARADORLIK
DOI:
https://doi.org/10.65164/28d75e79Keywords:
generativ sun'iy intellekt, 3D grafika, animatsion ta'limiy multfilm, ta'lim texnologiyalari, Blender, DALL-E, prompt-muhandislik, kognitiv multimedia nazariyasi, raqamli pedagogika.Abstract
Ushbu maqolada ta'lim jarayonida generativ sun'iy intellekt (Generative AI) va 3D grafika texnologiyalarini birlashtirgan holda animatsion ta'limiy multfilmlar yaratishning nazariy asoslari, amaliy jihatlari va pedagogik samaradorligi ilmiy nuqtai nazardan tadqiq qilinadi. Tadqiqot davomida matn-rasm generatsiya modellari (DALL-E 3, Midjourney v6, Stable Diffusion XL), yirik til modellari (GPT-4, Gemini Pro), 3D modellashtirish muhitlari (Blender 4.0, Unreal Engine 5) va professional montaj dasturlari (DaVinci Resolve 18) qo'llanilishi ko'rib chiqiladi. 2023-2024 o'quv yilida o'tkazilgan kvazieksperimental tadqiqot (n=240) natijalari shuni ko'rsatdiki, AI+3D yondashuvida o'quvchilarning bilimni o'zlashtirish darajasi 29 foizga (p<0,001, Cohen d=1,24), qiziqish ko'rsatkichi esa 45 foizga oshadi. Maqolada o'zbek tilidagi kontent generatsiyasidagi til va madaniy muammolar hamda etik jihatlar muhokama qilinadi.
References
[1] Medina J. Brain Rules: 12 Principles for Surviving and Thriving at Work, Home, and School. Updated Edition. — Seattle: Pear Press, 2020. — 336 p.
[2] UNESCO. Reimagining Our Futures Together: A New Social Contract for Education. — Paris: UNESCO Publishing, 2022. — 184 p.
[3] Mayer R.E. Multimedia Learning. 3rd edition. — Cambridge: Cambridge University Press, 2021. — 438 p. DOI: 10.1017/9781316941355.
[4] Sweller J., van Merriënboer J.J.G., Paas F. Cognitive Architecture and Instructional Design: 20 Years Later // Educational Psychology Review. — 2020. — Vol. 31, No. 2. — P. 261–292. DOI: 10.1007/s10648-019-09465-5.
[5] OpenAI. GPT-4 Technical Report. — OpenAI, San Francisco, 2023. — 98 p. URL: https://arxiv.org/abs/2303.08774.
[6] Rombach R., Blattmann A., Lorenz D. et al. High-Resolution Image Synthesis with Latent Diffusion Models // Proc. IEEE/CVF CVPR. — 2022. — P. 10684–10695. DOI: 10.1109/CVPR52688.2022.01042.
[7] Blender Foundation. Blender 4.0 Release Notes. — Amsterdam, 2023. URL: https://www.blender.org/download/releases/4-0/.
[8] Sorokin A.V., Petrov D.N. Use of 3D animation in higher education: A didactic aspect // Voprosy obrazovaniya. — 2022. — No. 1. — P. 142–168.
[9] Xoliqov A.A., Mirzayev B.R. Raqamli ta'lim kontentini milliy madaniy kodlar asosida loyihalash metodologiyasi // O'zMU xabarlari. — 2023. — No. 2. — B. 88–97.
[10] Epic Games. MetaHuman Creator: Real-Time Digital Humans Powered by Unreal Engine 5. — Cary, NC: Epic Games, 2023. URL: https://www.unrealengine.com/en-US/metahuman.
[11] Kasneci E. et al. ChatGPT for Good? On Opportunities and Challenges of Large Language Models for Education // Learning and Individual Differences. — 2023. — Vol. 103. — Article 102274. DOI: 10.1016/j.lindif.2023.102274.
[12] Nazarova G.X., Tursunov S.A. Sun'iy intellekt texnologiyalarini maktab ta'limiga joriy etish: muammolar va yechimlar // Pedagogika va psixologiya. — 2023. — No. 4. — B. 22–31.