INGLIZ VA O‘ZBEK TILLARIDA RANG KONSEPTINING SIFAT LEKSEMALAR ORQALI IFODALANISHI
DOI:
https://doi.org/10.65164/cde81464Keywords:
rang konsepti, sifat leksema, lingvokulturologiya, semantik maydon, metafora, ramz, qiyosiy tilshunoslik, ingliz tili, o‘zbek tili, madaniy kod.Abstract
Ushbu maqolada ingliz va o‘zbek tillarida rang konseptining sifat leksemalar orqali ifodalanishi lingvokulturologik jihatdan keng yoritiladi. Rang nomlari oddiy vizual belgi ifodalovchi birlik sifatida emas, balki milliy-madaniy tafakkur, xalqning dunyoqarashi, qadriyatlari va ijtimoiy ongini aks ettiruvchi muhim lingvistik birlik sifatida tahlil qilinadi. Tadqiqot jarayonida rangga oid sifat leksemalarning semantik maydoni, ularning ko‘chma ma’nolari, metaforik va ramziy ifodalanish xususiyatlari ingliz va o‘zbek tillari materiallari asosida qiyosiy o‘rganiladi.
Shuningdek, maqolada rang leksemalarining pragmatik funksiyalari, emotsional-ekspressiv xususiyatlari hamda madaniy kod sifatidagi roli alohida ko‘rib chiqiladi. Ingliz va o‘zbek tillarida asosiy ranglarning (oq, qora, qizil, yashil va boshqalar) turlicha madaniy assotsiatsiyalarga ega ekanligi misollar asosida ochib beriladi. Olingan natijalar rang konseptining til va madaniyat o‘rtasidagi uzviy bog‘liqlikni chuqurroq tushunishda muhim ilmiy ahamiyat kasb etishini ko‘rsatadi.
References
1. Maslova V. A. Linguoculturology: Theory and Methods. Moscow: Academia, 2001.
2. Lakoff G., Johnson M. Metaphors We Live By. Chicago: University of Chicago Press, 1980.129
3. Crystal D. The Cambridge Encyclopedia of Language. Cambridge: Cambridge University
Press, 2010.
4. Lyons J. Semantics. Cambridge: Cambridge University Press, 1977.
5. Berlin B., Kay P. Basic Color Terms: Their Universality and Evolution. Berkeley: University
of California Press, 1969.
6. Wierzbicka A. Semantics, Culture, and Cognition. Oxford: Oxford University Press, 1992.
7. Rahmatullayev Sh. Hozirgi o‘zbek adabiy tili. Toshkent: O‘qituvchi, 2006.
8. O‘zbek tilining izohli lug‘ati. Toshkent, 2006.
9. O‘rinboev B. O‘zbek tilshunosligi asoslari. Toshkent: Fan, 2010
