GENERATIV SUNʼIY INTELLEKT ASOSIDA TA‘LIMDA BAHOLASH TIZIMINI TRANSFORMATSIYA QILISH: AN’ANAVIY YONDASHUVLARDAN RAQAMLI BAHOLASHGA O‘TISH
DOI:
https://doi.org/10.65164/3psbp183Keywords:
generativ AI, baholash transformatsiyasi, formatif baholash, summativ baholash, avtomatlashtirilgan tekshirish, akademik halollik, kredit-modul tizimi, O‘zbekiston oliy ta‘limi.Abstract
Mazkur tezis O‘zbekiston oliy ta‘lim tizimidagi an‘anaviy baholash modelini generativ sunʼiy intellekt (GenAI) texnologiyalari asosida transformatsiya qilish imkoniyatlari va xavflarini tahlil qiladi. O‘zbekiston Respublikasi qonunchiligida mustahkamlangan joriy baholash tizimi (JN 40 + ON 30 + YN 30 = 100 ball) va kredit-modul tizimi bilan GenAI asosidagi avtomatlashtirilgan, formatif hamda summativ baholash modellarining uyg‘unligi ko‘rib chiqiladi. Xalqaro tajriba va mahalliy shart-sharoitlar qiyoslanib, O‘zbekiston oliy ta‘lim muassasalari uchun amaliy tavsiyalar ishlab chiqiladi.
References
1.
O‘zbekiston Respublikasi Oliy ta‘lim, fan va innovatsiyalar vazirining 2018-yil 26-sentabrdagi 3069-son buyrug‘i bilan tasdiqlangan “Oliy ta‘lim tashkilotlarida talabalar bilimini nazorat qilish va baholash tizimi to‘g‘risidagi Nizom” (2024-yil 12-dekabrdagi 464-son buyruq bilan yangi tahrirda). lex.uz
949
2.
O‘zbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining 2020-yil 31-dekabrdagi 824-son Qarori. “Oliy ta‘lim muassasalarida ta‘lim jarayonini tashkil etish bilan bog‘liq tizimni takomillashtirish chora-tadbirlari to‘g‘risida”. lex.uz
3.
O‘zbekiston Respublikasi Prezidentining 2023-yil 11-sentabrdagi PF-158-son Farmoni. “O‘zbekiston — 2030” strategiyasi to‘g‘risida. lex.uz
4.
Freeman, J. (2025). Student Generative AI Survey 2025. HEPI Policy Note 61. Higher Education Policy Institute (UK).
5.
Digital Education Council (2025). Global AI Faculty Survey 2025. digitaleducationcouncil.com
6.
Turnitin (2024). AI Writing Detection Report: Analysis of 200+ Million Assignments. turnitin.com
7.
El Khoury, E. (2025). Two Years of Generative Artificial Intelligence in Higher Education: The Seven Waves of Assessment and GenAI. The Assessment Review, 6(1).
8.
Pecuchova, M., & Drlik, M. (2025). Automated Grading of Open-Ended Questions in Higher Education Using GenAI Models. International Journal of Artificial Intelligence in Education. Springer Nature.
9.
Wetzler, M. et al. (2024). AI-assisted grading: Bias in evaluating complex responses. Studies in Educational Technology.
10.
Vittorini, P. et al. (2021). A system integrating formative and summative assessment modes. Computers & Education.
11.
Tahmazov, A. (2025). “Plagiat qilish foydasiz bo‘lishi kerak”: xalqaro ekspert OAK haqida. Anhor.uz, 21 avgust 2025.
