SUN’IY INTELLEKT TEXNOLOGIYALARI ASOSIDA BOSHLANG‘ICH TA’LIM YO‘NALISHI TALABALARIDA KOGNITIV KOMPETENSIYALARNI RIVOJLANTIRISH
DOI:
https://doi.org/10.65164/hjx1kd96Keywords:
sun’iy intellekt, kognitiv kompetensiya, boshlang‘ich ta’lim, ilmiypedagogik injiniring, metakognitsiya, adaptiv ta’lim, refleksiya, raqamli pedagogika, AI savodxonlik, kasbiy tayyorgarlik.Abstract
Mazkur maqolada sun’iy intellekt texnologiyalarining boshlang‘ich ta’lim yo‘nalishi talabalarida kognitiv kompetensiyalarni rivojlantirishdagi nazariy-metodologik imkoniyatlari, tamoyillari, komponentlari va pedagogik shart-sharoitlari ilmiy-pedagogik injiniring yondashuvi asosida yoritiladi.
References
1. O‘zbekiston Respublikasining “Ta’lim to‘g‘risida”gi Qonuni: O‘RQ-637-son,
23.09.2020 // Qonunchilik ma’lumotlari milliy bazasi. URL: https://lex.uz/docs/-5013007.
2. O‘zbekiston Respublikasi Prezidentining “Raqamli O‘zbekiston - 2030” strategiyasini
tasdiqlash va uni samarali amalga oshirish chora-tadbirlari to‘g‘risida”gi Farmoni: PF-6079-son,
05.10.2020 // Qonunchilik ma’lumotlari milliy bazasi. URL: https://lex.uz/docs/-5030957.
3. O‘zbekiston Respublikasi Prezidentining “O‘zbekiston - 2030” strategiyasi to‘g‘risida”gi
Farmoni: PF-158-son, 11.09.2023 // Qonunchilik ma’lumotlari milliy bazasi. URL:
4. O‘zbekiston Respublikasi Prezidentining “Sun’iy intellekt texnologiyalarini 2030-yilga
qadar rivojlantirish strategiyasini tasdiqlash to‘g‘risida”gi Qarori: PQ-358-son, 14.10.2024 //
Qonunchilik ma’lumotlari milliy bazasi. URL: https://lex.uz/docs/-7158604.
5. O‘zbekiston Respublikasi Prezidentining “Sun’iy intellekt texnologiyalarini yanada
rivojlantirishga oid qo‘shimcha chora-tadbirlar to‘g‘risida”gi Farmoni: PF-189-son, 22.10.2025 //
Qonunchilik ma’lumotlari milliy bazasi. URL: https://lex.uz/docs/-7789403.
6. “Sun’iy intellekt texnologiyalarini joriy qilish yangi bosqichga olib chiqiladi” //
President.uz, 21.10.2025. URL: https://president.uz/oz/lists/view/8582.
7. Miao F., Holmes W. Guidance for Generative AI in Education and Research. Paris:
UNESCO, 2023. URL: https://www.unesco.org/en/articles/guidance-generative-ai-educationand-research.
8. Recommendation on the Ethics of Artificial Intelligence. Paris: UNESCO, 2022. URL:
https://www.unesco.org/en/articles/recommendation-ethics-artificial-intelligence.
9. Miao F., Cukurova M. AI Competency Framework for Teachers. Paris: UNESCO, 2024.
URL: https://www.unesco.org/en/articles/ai-competency-framework-teachers.
10. Miao F., Shiohira K., Lao N. AI Competency Framework for Students. Paris:
UNESCO, 2024. URL: https://www.unesco.org/en/articles/ai-competency-framework-students.
11. OECD. AI and the Future of Skills. Volume 1. Paris: OECD Publishing, 2021. URL:
https://www.oecd.org/en/publications/ai-and-the-future-of-skills-volume-1_5ee71f34-en.html.
12. Bloom B.S. (Ed.). Taxonomy of Educational Objectives. Handbook I: Cognitive
Domain. New York: David McKay Company, 1956.
13. Anderson L.W., Krathwohl D.R. et al. A Taxonomy for Learning, Teaching, and
Assessing: A Revision of Bloom’s Taxonomy of Educational Objectives. New York: Longman,
2001.
14. Flavell J.H. Metacognition and cognitive monitoring: A new area of cognitivedevelopmental inquiry // American Psychologist. 1979. Vol. 34, No. 10. P. 906-911.70
15. Bruner J.S. The Process of Education. Cambridge, MA: Harvard University Press,
1960.
16. Mayer R.E. Multimedia Learning. 3rd ed. Cambridge: Cambridge University Press,
2020.
17. Alexandrowicz V. Artificial Intelligence Integration in Teacher Education: Navigating
Benefits, Challenges, and Transformative Pedagogy // Journal of Education and Learning. 2024.
Vol. 13, No. 6. P. 346-364. DOI: 10.5539/jel.v13n6p346.
18. Wang S., Wang F., Zhu Z., Wang J., Tran T., Du Z. Artificial Intelligence in
Education: A Systematic Literature Review // Expert Systems with Applications. 2024. Vol. 252.
Article 124167. DOI: 10.1016/j.eswa.2024.124167.
19. Xu Q. Action research plan: a methodology to examine the impact of artificial
intelligence (AI) on the cognitive abilities of university students // Discover Education. 2024. Vol.
3. Article 224. DOI: 10.1007/s44217-024-00330-4.