GENERATIV SI VA AQLLI TIZIMLAR — RAQAMLI MUHITDA YANGI YONDASHUVLAR
DOI:
https://doi.org/10.65164/dvwvny57Keywords:
generativ sun'iy intellekt, yirik til modeli, diffuzion model, transformer arxitekturasi, aqlli tizimlar, raqamli transformatsiya, prompt-muhandislik, fine-tuning, multimodal AI, O'zbekiston raqamli iqtisodiyoti.Abstract
Ushbu maqolada generativ sun’iy intellekt (Generative AI) texnologiyalari va aqlli tizimlarning raqamli muhitda qo'llanilishi, ularning imkoniyatlari hamda cheklovlari ilmiy nuqtai nazardan tahlil qilinadi. Yirik til modellari (LLM), diffuzion modellar va multimodal arxitekturalar ko'rib chiqiladi. Inson-mashina muloqotini takomillashtirish, kontentni avtomatik generatsiya qilish, ta'lim va sog'liqni saqlash sohalarida qo'llash kabi strategik yo'nalishlar baholanadi. Shuningdek, generativ AI tizimlarini O'zbekistonda joriy etishdagi muammolar va istiqbollar muhokama qilinadi. Tadqiqot natijalari shuni ko'rsatadiki, to'g'ri tuzilgan ma'lumot to'plamlari va mahalliy tilni qo'llab-quvvatlovchi arxitekturalar generativ AI ning samaradorligini sezilarli darajada oshiradi.
References
[1] OpenAI. GPT-4 Technical Report. – OpenAI, San Francisco, 2023. – 98 p. URL: https://openai.com/research/gpt-4.
[2] McKinsey Global Institute. The Economic Potential of Generative AI: The Next Productivity Frontier. – McKinsey & Company, 2023. – 68 p.
[3] Vaswani A., Shazeer N., Parmar N. et al. Attention Is All You Need // Advances in Neural Information Processing Systems (NeurIPS). – 2017. – Vol. 30. – P. 5998–6008.
[4] Brown T., Mann B., Ryder N. et al. Language Models Are Few-Shot Learners // NeurIPS. – 2020. – Vol. 33. – P. 1877–1901.
[5] Ho J., Jain A., Abbeel P. Denoising Diffusion Probabilistic Models // NeurIPS. – 2020. – Vol. 33. – P. 6840–6851.
[6] Rombach R., Blattmann A., Lorenz D. et al. High-Resolution Image Synthesis with Latent Diffusion Models // Proceedings of IEEE CVPR. – 2022. – P. 10684–10695.
[7] Muxtorov B.A., Xasanov F.R. O'zbek tili uchun transfer learning asosida NLP modellarini loyihalash // Axborot texnologiyalari va telekommunikatsiyalar. – 2022. – № 3(17). – B. 31–40.
216
[8] Gravitskiy A.V., Volkov D.S. Generativnyye modeli iskusstvennogo intellekta: korporativnoye primeneniye i tekhnicheskiye aspekty [Generative AI Models: Corporate Applications and Technical Aspects] // Informatsionnyye tekhnologii i biznes. – 2021. – № 4. – S. 18–29.
[9] Topol E.J. Preparing the Healthcare Workforce to Deliver the Digital Future // The Lancet. – 2023. – Vol. 401, No. 10370. – P. 45–54. DOI: 10.1016/S0140-6736(22)01810-X.
[10] Wei J., Wang X., Schuurmans D. et al. Chain-of-Thought Prompting Elicits Reasoning in Large Language Models // NeurIPS. – 2022. – Vol. 35. – P. 24824–24837.
[11] O'zbekiston Respublikasi Prezidentining 2023-yil 13-noyabrdagi PF-85-sonli Farmoni "Sun'iy intellektni rivojlantirish bo'yicha qo'shimcha chora-tadbirlar to'g'risida". – Toshkent, 2023.
[12] Qodirov Sh.U., Tursunov A.N. Sun'iy intellekt texnologiyalarini ta'lim tizimiga integratsiya qilish: muammolar va yechimlar // Pedagogika va psixologiya. – 2023. – № 2. – B. 55–63.
