MEXATRONIK OBYEKTLARNI MATEMATIK MODELLASHTIRISH METODLARI
DOI:
https://doi.org/10.65164/0whsyd42Keywords:
mexatronika, matematik modellashtirish, dinamik tizimlar, analitik metodlar, sonli usullar, simulyatsiya, empirik modellashtirish, boshqaruv tizimlari, robototexnika, tizim identifikatsiyasi, MATLAB/Simulink, optimallashtirish, avtomatika.Abstract
Mazkur maqolada mexatronik obyektlarni matematik modellashtirishning nazariy asoslari, asosiy metodlari va ularning amaliy qo‘llanilish jihatlari yoritilgan. Mexatronik tizimlarning murakkabligi va ko‘p funksiyaliligi ularni tahlil qilishda zamonaviy modellashtirish yondashuvlarini qo‘llashni talab etadi. Shu nuqtai nazardan, maqolada analitik, sonli, simulyatsion va empirik modellashtirish metodlari batafsil tahlil qilingan hamda ularning afzalliklari va cheklovlari ko‘rib chiqilgan. Shuningdek, modellashtirish metodlarining sanoat avtomatikasi, robototexnika, transport tizimlari, energetika va tibbiyot sohalarida qo‘llanilishi misollar asosida bayon etilgan. Tadqiqot natijalari mexatronik tizimlarni loyihalash va optimallashtirish jarayonlarida matematik modellashtirishning muhim o‘rin tutishini ko‘rsatadi. Mazkur ish mexatronika va avtomatika sohasida tahsil olayotgan talabalar, ilmiy tadqiqotchilar hamda muhandislar uchun foydali bo‘lib, mexatronik tizimlarni samarali tahlil qilish va boshqarish bo‘yicha nazariy hamda amaliy bilimlarni shakllantirishga xizmat qiladi.
References
1. Bolton W. Mechatronics: Electronic Control Systems in Mechanical and Electrical Engineering. – Pearson Education, 2015.
2. Ogata K. Modern Control Engineering. – Prentice Hall, 2010.
3. Dorf R.C., Bishop R.H. Modern Control Systems. – Pearson, 2017.
4. Franklin G.F., Powell J.D., Emami-Naeini A. Feedback Control of Dynamic Systems. – Pearson, 2015.
5. Nise N.S. Control Systems Engineering. – Wiley, 2011.
6. Craig J.J. Introduction to Robotics: Mechanics and Control. – Pearson, 2018.
7. MATLAB Documentation. – MathWorks Inc., https://www.mathworks.comO‘zbekiston Respublikasi oliy ta’lim muassasalari uchun o‘quv qo‘llanmalar (mexatronika va avtomatika bo‘yicha).
8. Mirzayev A., Rahimov B. Mexatronika asoslari. – Toshkent, 2020.
9. Karimov Sh. Avtomatik boshqaruv tizimlari. – Toshkent, 2018.
