PROSPEKSIYA KATEGORIYASINING LINGVISTIK VA PRAGMATIK XUSUSIYATLARI
DOI:
https://doi.org/10.65164/f3a1ha14Kalit so‘zlar:
prospeksiya, retrospeksiya, lingvopragmatika, diskurs, narrativ vaqt, matn lingvistikasi, foreshadowing, implitsit ma’no, eksplitsit ifoda, kognitiv faoliyat, badiiy matn, pragmatik kategoriya.Abstrak
Mazkur maqolada zamonaviy tilshunoslikning muhim kategoriyalaridan biri hisoblangan prospeksiyaning lingvistik va pragmatik xususiyatlari tadqiq etiladi. Tadqiqotda prospeksiya matnning vaqt strukturasini shakllantiruvchi hamda o‘quvchining kognitiv faoliyatini faollashtiruvchi lingvopragmatik kategoriya sifatida talqin qilinadi. Shuningdek, prospeksiyaning retrospeksiya bilan o‘zaro munosabati ham tahlil qilinadi. Tadqiqot davomida matn tahlili, kontekstual tahlil va qiyosiy usullardan foydalanildi. O‘zbek va ingliz adabiyoti namunalaridan, xususan, O‘tkan kunlar, Kecha va kunduz, Romeo and Juliet hamda 1984 asarlari asosida prospektiv birliklarning ifodalanish vositalari o‘rganildi. Natijalar prospeksiyaning grammatik, leksik, stilistik va kontekstual vositalar orqali ifodalanishini hamda uning eksplitsit va implitsit shakllari mavjudligini ko‘rsatdi. Tadqiqot prospeksiyaning faqat grammatik hodisa emas, balki murakkab pragmatik va kognitiv mexanizm ekanligini tasdiqlaydi.
Havolalar
1. Gérard Genette. Narrative Discourse: An Essay in Method. — Ithaca: Cornell University Press, 1980.
2. Mikhail Bakhtin. The Dialogic Imagination. — Austin: University of Texas Press, 1981.
3. William Shakespeare. Romeo and Juliet. — London: Penguin Classics, 2002.
4. Abdulla Qodiriy. O‘tkan kunlar. — Toshkent: G‘afur G‘ulom nomidagi nashriyot, 2018.
5. Cho‘lpon. Kecha va kunduz. — Toshkent: Sharq, 2016.
6. George Orwell. 1984. — London: Secker & Warburg, 1949.
7. Uriel Weinreich. Languages in Contact: Findings and Problems. — New York, 1953.
8. Roman Jakobson. Selected Writings II: Word and Language. — The Hague: Mouton, 1971.
9. Teun A. van Dijk. Text and Context. — London: Longman, 1977.
10. Stephen Levinson. Pragmatics. — Cambridge: Cambridge University Press, 1983.
11. Бобожонова, Ш. Ю. (2019). Роль нового поколения учебно-методической литературы в обеспечении качества знаний студентов по английскому языку. Наука и образование сегодня, (5 (40)), 67-68.
12. Kizi, B. S. Y. (2023). Discourse and its interpretation in modern linguistics. International Journal of Pedagogics, 3(11), 146-148.
13. Bobojonova, S. Y. (2025). TA’LIMIY DISKURSDA LINGVOMADANIY ME’YORLAR. KONFERENSIYA, 1(2), 779-785.
