MADANIY MEROS OBYEKTLARIDA RAQAMLI XIZMATLAR (QR/AR/VIRTUAL GID) JORIY ETISHNING TURISTIK TALAB, TASHRIF BUYURUVCHILAR QONIQISHI VA IQTISODIY SAMARADORLIKKA TA’SIRI
DOI:
https://doi.org/10.65164/7118yf29Kalit so‘zlar:
madaniy meros, raqamli xizmatlar, QR kod, kengaytirilgan haqiqat, virtual gid, turistik talab, iqtisodiy samaradorlikAbstrak
Ushbu maqola madaniy meros obyektlarida raqamli xizmatlarni, xususan QR
kodlar, kengaytirilgan haqiqat (AR) texnologiyalari va virtual gidlarni joriy etishning turistik talab,
tashrif buyuruvchilar qoniqishi hamda iqtisodiy samaradorlikka ta’sirini o‘rganishga bag‘ishlangan.
Tadqiqot obyekti sifatida O‘zbekistonning turistik salohiyatga ega madaniy meros maskanlari
tanlangan bo‘lib, unda raqamli xizmatlarning amaliy tatbiqi va uning turizm sohasiga ta’siri tahlil
qilingan. Maqolada empirik usullar, jumladan, so‘rovnomalar, intervyular va iqtisodiy ko‘rsatkichlar
asosida yig‘ilgan ma’lumotlar tahlil qilinib, raqamli xizmatlarning tashrif buyuruvchilar tajribasini
yaxshilash va madaniy meros obyektlarining iqtisodiy rentabelligini oshirishdagi roli aniqlangan.
Tadqiqot natijalari shuni ko‘rsatdiki, QR kodlar va AR texnologiyalarining joriy etilishi tashrif
buyuruvchilarning madaniy meros haqidagi ma’lumotlarni olish jarayonini samaraliroq qilmoqda, bu
esa ularning umumiy qoniqishini sezilarli darajada oshirgan. Virtual gidlar orqali taqdim etilgan
interaktiv kontent esa turistik xizmatlarning sifatini yaxshilab, tashrif buyuruvchilarni uzoqroq vaqt
davomida obyektlarda ushlab turishga yordam beradi. Bundan tashqari, raqamli xizmatlarning
iqtisodiy samaradorligi ham o‘rganilib, ular orqali qo‘shimcha daromad manbalarini yaratish
imkoniyati mavjudligi aniqlandi. Shu bilan birga, texnologik yechimlarning joriy etilishi madaniy
merosni saqlash va targ‘ib qilishda yangi imkoniyatlar ochib, turizm sohasining raqobatbardoshligini
oshirishga xizmat qilishi ta’kidlandi. Ushbu natijalar madaniy meros obyektlarida raqamli
xizmatlarni kengaytirish va rivojlantirish bo‘yicha amaliy tavsiyalar ishlab chiqishda asos bo‘lib
xizmat qiladi.
Havolalar
1. Axmedov S.Q. Madaniy meros va turizm: nazariya va amaliyot. – Toshkent: Fan, 2018.
2. Islomov B.T. Raqamli texnologiyalar va madaniy merosni saqlash. – Samarqand: SamDU
Nashriyoti, 2020.
3. Karimova N.R. Turistik xizmatlar va raqamli gidlar: zamonaviy yondashuvlar. – Toshkent:
O‘zbekiston Milliy Universiteti Nashriyoti, 2021.
4. Rasulov M.A. Madaniy meros obyektlarida innovatsion xizmatlar. – Toshkent: Ilm Ziyo, 2019.
5. Toshkent shahar hokimligi qarori. Madaniy meros obyektlarida raqamli xizmatlarni joriy etish
to‘g‘risida. – Toshkent, 2022.
6. O‘zbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining qarori. Turizm sohasida raqamli
texnologiyalarni rivojlantirish chora-tadbirlari. – Toshkent, 2021.
7. Abdullaeva G.S. Virtual gidlar va ularning turistik talabga ta’siri. – Nukus: Qoraqalpog‘iston
Davlat Universiteti Nashriyoti, 2020.
8. Davletov J.K. QR-kod texnologiyasining madaniy meros obyektlarida qo‘llanilishi. – Buxoro:
BuxDU Nashriyoti, 2019.
9. O‘zbekiston Respublikasi Madaniyat vazirligi. Madaniy merosni saqlash va rivojlantirish
strategiyasi. – Toshkent, 2020.
10. World Tourism Organization (UNWTO). Digital Transformation in Cultural Tourism. – Madrid,
2021.
11. World Bank. Enhancing Tourism Competitiveness through Digital Services. – Washington D.C.,
2020.
12. OECD. The Impact of Digital Technologies on Tourism and Cultural Heritage. – Paris, 2019.
13. Saidov M.R. Turizmda raqamli xizmatlarning iqtisodiy samaradorligi. – Toshkent: O‘zbekiston
Turizm Instituti Nashriyoti, 2022
