GENERATIV SUN’IY INTELLEKTNING TA’LIM TIZIMIGA INTEGRATSIYALASHUVI: GLOBAL TENDENSIYALAR VA O‘ZBEKISTON TAJRIBASI

Авторы

  • Pazilidinov Muxiddin Namangan davlat universiteti katta o‘qituvchisi Автор

DOI:

https://doi.org/10.65164/tb6xa154

Ключевые слова:

generativ sun’iy intellekt, ta’lim tizimi, raqamli transformatsiya, kiberxavfsizlik, akademik halollik, raqamli nomutanosiblik, sun’iy intellekt bozori, O‘zbekiston, “Besh million sun’iy intellekt yetakchilari”, OECD, UNESCO.

Аннотация

Mazkur tezisda generativ sun’iy intellekt (GSI) texnologiyalarining ta’lim tizimiga integratsiyalashuvi, ushbu jarayonda yuzaga kelayotgan imkoniyatlar, muammolar va xavflar, shuningdek, O‘zbekiston Respublikasining ushbu sohadagi islohotlari tahlil qilinadi. Tadqiqot asosida 2023–2026 yillar oralig‘idagi global statistik ma’lumotlar, xalqaro tashkilotlar (UNESCO, OECD, Coursera, Google, Check Point Research) hisobotlari va O‘zbekistonning davlat dasturlari o‘rganilgan. Qayd etilishicha, global miqyosda talabalar orasida AI vositalaridan foydalanish darajasi 86% gacha yetgan bo‘lsa, o‘qituvchilar orasida bu ko‘rsatkich atigi 33% ni tashkil etmoqda [1–3]. Ta’limda AI bozori 2026 yilga kelib 7,5–10,6 milliard dollar hajmiga yetib, 2030 yilga borib to‘rt baravar o‘sishi prognoz qilinmoqda [7–8]. Kiberxavfsizlik va akademik halollik masalalari eng dolzarb muammolar sifatida aniqlangan. O‘zbekiston sun’iy intellektga tayyorgarlik indeksida 2023–2025 yillarda 87-o‘rindan 62-o‘ringa ko‘tarilgan, “Besh million sun’iy intellekt yetakchilari” loyihasi doirasida 2025–2026 yillarda 600 ming yosh fuqaroni o‘qitish rejalashtirilgan [13–15].

Библиографические ссылки

1.

Google. (2026). AI in Education: 2026 Global Survey Report. Google Research.

987

2.

Codegnan & Gallup. (2026). *K-12 Students and AI: Usage and Readiness Report*. Codegnan Research.

3.

Coursera. (2026). Global Skills Report 2026: AI Adoption in Education. Coursera.

4.

UNESCO. (2025). Global Survey on AI in Higher Education: 90 Countries, 400 Institutions. UNESCO Publishing.

5.

OECD. (2026). Digital Education Outlook 2026: How is Generative AI Impacting Education? OECD Publishing, Paris.

6.

Kraus, S. (2025). Generative AI in Education: Opportunities and Risks. Educational Technology Review, 33(4), 12-25.

7.

MarketsandMarkets. (2026). Large Language Models (LLMs) in Education Market – Global Forecast to 2030. MarketsandMarkets Research.

8.

HolonIQ. (2026). Global EdTech & Generative AI Market Report 2026. HolonIQ.

9.

Check Point Research. (2026). *Cybersecurity in Education Sector: 2025-2026 Threat Landscape Report*. Check Point Software Technologies.

10.

Security Magazine. (2025). Ivy League Universities Targeted by AI-Powered Vishing Attacks. Security Magazine.

11.

Frontiers in Artificial Intelligence. (2025). DREAD Risk Assessment Framework for Educational Large Language Models. Frontiers Media SA.

12.

University of Geneva, Harvard University, West University. (2025-2026). Academic Integrity and Generative AI: Institutional Directives and Guidelines. University Policy Documents.

13.

Oxford Insights. (2023, 2024, 2025). Government AI Readiness Index. Oxford Insights, United Kingdom.

14.

O‘zbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining “2025-2026-yillarda sun’iy intellekt texnologiyalarini joriy etish bo‘yicha ustuvor loyihalar ro‘yxatini tasdiqlash to‘g‘risida”gi qarori, 2025-yil 10-iyul.

15.

O‘zbekiston Respublikasi Prezidentining “Besh million sun’iy intellekt yetakchilari” loyihasini boshlash to‘g‘risidagi bayonoti, 2025-yil 28-noyabr. – aileaders.uz platformasi.

16.

O‘zbekiston Respublikasi Prezidentining “2030 yilgacha sun’iy intellekt texnologiyalarini rivojlantirish konsepsiyasini tasdiqlash to‘g‘risida”gi Farmoni, 2024-yil 14-oktabr.

17.

McKinsey & Company. (2025). The Economic Potential of AI in Central Asia: Focus on Uzbekistan. McKinsey Global Institute.

Опубликован

2026-05-15