TARIXIY TADQIQOTLARDA SUN’IY INTELLEKTDAN FOYDALANISH IMKONIYATLARI VA MUAMMOLARI.

Авторы

  • Egamberdiyeva Nigora Toshkent Amaliy fanlar universiteti professori, t.f.d. Автор

DOI:

https://doi.org/10.65164/rqyb1443

Ключевые слова:

Sun’iy intellekt, Kvantativ, ChatGPT, “Data Ssience”, Ithaca, 3D formati.

Аннотация

Sun’iy intellekt bugungi kunda hayotning turli sohalarini kirib borib, tub o‘zgarishlarni amalga oshirmoqda. Tarixiy tadqiqotlarda miqdoriy va matematik uslublardan qo‘llanish asosida XX asrning 60 – yillaridan “Kvantativ tarix” vujudga kelgan. Axborot tehnologiyalari tarraqiyoti bilan XX asrning 90 - yillaridan “Raqamli tarix” shakllangan. Bu esa, tarixiy tadqiqotlarning tadqiqot doirasini yanada kengaytirgan va tarixning ochilmagan tomonlarini yoritishga imkon bergan. Yangi tarixiy dalillar sonini oshirib, tadqiq qilish juda murakkab bo‘lgan katta hajmdagi hujjatlar ustida ishlash jarayonini osonlashtirgan. Tarixiy tadqiqotlarda sun’iy intellektdan foydalanish ham aniq xulosalar berishdan tashqari, tarixiy artefaktlarni jonlantirish, tarixiy davrlarga oid sifatli videolarni qisqa vaqtda yaratish imkonini beradi. Lekin sun’iy intellektning inson onggi kabi mushohada qila olmasligi, manbalarga tanqidiy fikr bera olmasligi tarixiy voqea va hodisalarning noto‘g‘ri talqiniga sabab bo‘lib qolishi mumkinligi yoritib o‘tilgan. O‘zbekistonda tarix fani sohasida sun’iy intellekt unumli foydalanish uchun maxsus “Raqamli tarix” sohasida kadrlar tayyorlashni yo‘lga qo‘yish lozimligi ko‘rsatib o‘tilgan. 

Библиографические ссылки

1] “Сунъий интеллект технологияларини 2030 йилга қадар ривожлантириш стратегиясини

тасдиқлаш тўғрисида” Ўзбекистон Республикаси Президентининг 14.10.2024 йилдаги

ПҚ-358-сонли қарори. https://www.lex.uz/docs/7158604

[2] Базарова Т. А., Проскурякова М. Е. Автографы Петра I: Чтение технологиями

искусственного интеллекта и создание электронного архива. // Историческая1211

информатика, № 4 (42), 2022, -С.179-190

[3] Боровика А. Цифровая среда: эпоха перемен / Правда Востока. 13 сентября 2022 года.

[4] Кругидей:моделиитехнологииисторическихреконструкций.ТрудыXI конференции

Ассоциации “История и компьютер”. Москва–Барнаул–Томск 2010.Egamberdieva N.A.

Tarixiy informatika (raqamli tarix). -Toshkent. 2025.

[5] “Ўзбекистон тарихини ўрганишда рақамли технологияларнинг аҳамияти” мавзусидаги

илмий-амалий анжуман материаллари. -Тошкент. 2022.

Internet materiallar:

[6] https://peterscript.historyrussia.org/

[7] .https://ru.openlist.wiki. Жертвы_политического_террора_в_СССР_(База_данных)

[8] https://raqamlitarix.uz/loyiha/

Опубликован

2026-04-14