KIBERJINOYATCHILIK VA UNGA QARSHI KURASH USULLARI CYBERCRIME AND METHODS OF COMBATING IT
DOI:
https://doi.org/10.65164/tvmnmz89Ключевые слова:
kiberjinoyatchilik, axborot xavfsizligi, kiberxavfsizlik, phishing, zararli dasturlar, ransomware, DDoS hujumi, maʼluʼmotlarni himoya qilish, xalqaro hamkorlik, raqamli tahdid.Аннотация
Ushbu maqolada kiberjinoyatchilik tushunchasi, uning zamonaviy raqamli jamiyatdagi o’rni va dolzarbligi tadqiq etilgan. Axborot-kommunikatsiya texnologiyalarining jadal rivojlanishi va internet foydalanuvchilari sonining ortishi kibertahdidlarning ko’payishiga zamin yaratmoqda. Maqolada phishing, zararli dasturlar (malware), to’lov dasturlari (ransomware) va DDoS hujumlari kabi asosiy kiberjinoyat turlari tahlil qilingan. Shuningdek, kiberjinoyatchilikning moliyaviy, ijtimoiy va milliy xavfsizlikka keltiruvchi salbiy oqibatlari ko’rib chiqilgan. Kiberjinoyatlarga qarshi kurashning texnik (antivirus, shifrlash, xavfsizlik devorlari), tashkiliy (kadrlar tayyorlash, xavfsizlik siyosati) va huquqiy (qonunchilik islohatlari, xalqaro hamkorlik) usullari kompleks ravishda yoritilgan. Tadqiqot natijalari shuni ko’rsatadiki, kiberxavfsizlikni ta’minlash uchun foydalanuvchi, tashkilot va davlat darajasida muvofiqlashtirilgan yondashuv talab etiladi. Maqolaning xulosalari kiberxavfsizlik siyosatini ishlab chiquvchilar, IT mutaxassislari va keng jamoatchilik uchun amaliy ahamiyat kasb etadi.
Библиографические ссылки
[1] Anderson, R. (2020). Security Engineering: A Guide to Building Dependable Distributed Systems (3rd ed.). Wiley.
[2] Cisco Systems. (2023). Cisco Annual Cybersecurity Report 2023. Cisco Systems Inc. https://www.cisco.com
[3] International Telecommunication Union (ITU). (2023). Global Cybersecurity Index 2023. ITU Publications. https://www.itu.int
[4] Interpol. (2022). INTERPOL Global Crime Trend Summary Report 2022. INTERPOL General Secretariat. https://www.interpol.int
[5] Kaspersky Lab. (2023). Kaspersky Security Bulletin 2023. Kaspersky Lab. https://www.kaspersky.com
[6] Stallings, W. (2017). Cryptography and Network Security: Principles and Practice (7th ed.). Pearson Education.
[7] United Nations (UN). (2022). United Nations Open-Ended Intergovernmental Expert Group on Cybercrime: Comprehensive Study on Cybercrime. UN Publications. https://www.unodc.org
[8] Whitman, M. E., & Mattord, H. J. (2018). Principles of Information Security (6th ed.). Cengage Learning.
[9] World Economic Forum (WEF). (2024). Global Risks Report 2024. WEF Publications. https://www.weforum.org
[10] Oʻzbekiston Respublikasining "Axborot xavfsizligi toʻgʻrisida"gi Qonuni. (2022). Oʻzbekiston Respublikasi qonun hujjatlari maʼluʼmotlar bazasi. https://lex.uz
