AVTONOM TRANSPORT VOSITALARIDA REAL VAQTDA QAROR QABUL QILISH ALGORITMLARINI TAKOMILLASHTIRISH
DOI:
https://doi.org/10.65164/93gvyb77Kalit so‘zlar:
avtonom transport, real vaqtda qaror qabul qilish, chuqur kuchaytiruvchi o‘rganish, Model Predictive Control, sensor fuziyasi, xavfsizlik algoritmi, CARLA simulyator, o‘z-o‘zini boshqaruvchi avtomobil, aqlli transport, robototexnikaAbstrak
Ushbu tadqiqot avtonom transport vositalarida (ATV) real vaqtda qaror qabul qilish algoritmlarini takomillashtirish muammosini kompleks o‘rganishga bag‘ishlangan. ATV tizimlari zamonaviy sun’iy intellekt va robototexnika sohasining eng murakkab amaliy masalalaridan birini ifodalaydi: millisekundlar ichida ko‘p parametrli, cheksiz holat fazosida xavfsiz va optimal qarorlar qabul qilish. Tadqiqotda Deep Reinforcement Learning (DRL), Model Predictive Control (MPC) va Hybrid AI yondashuvlarining real vaqtda ishlash samaradorligi qiyosiy tahlil qilingan. CARLA, SUMO va MATLAB/Simulink simulyatsiya muhitlarida o‘tkazilgan eksperimentlar asosida yig‘ish vaqti (latency), xavfsizlik ko‘rsatkichlari va hisoblash samaradorligi bo‘yicha batafsil natijalar keltirilgan. Taklif etilgan gibrid DRL-MPC algoritmi an’anaviy MPC algoritmiga nisbatan qaror qabul qilish vaqtini 38% ga qisqartirgan va xavfsizlik holatlarini aniqlash aniqligini 94.7% ga yetkazgan. Tesla, Waymo va NVIDIA kabi yetakchi kompaniyalar ma’lumotlari va SAE International standartlari asosida tahlil o‘tkazilgan bo‘lib, natijalar O‘zbekistonning aqlli transport tizimlarini rivojlantirish kontekstida muhokama qilingan
Havolalar
A.A.Bahromov, Ibodullayev Sardor Nasriddin o‘g‘li 3D modellashtirish texnologiyasi
asosida yo‘l chiziqlarini vizuallashtirish ISSN: 2181-2020. «Eurasian Journal of Academic
Research» ilmiy-uslubiy jurnali: №12 Maxsus son. 2024 yil. 105-109 betlar.
2. A.A.Bahromov, F.A.Jo‘raboyev Virtual reallik texnologiyalarining matematik modellarini
tahlil qilish ISSN: 2181-2020. «Eurasian Journal of Academic Research» ilmiy-uslubiy
jurnali: №12 Maxsus son. 2024 yil. 811-813 betlar.
3. Aradi, S. (2020). Survey of deep reinforcement learning for motion planning of autonomous
vehicles. IEEE Transactions on Intelligent Transportation Systems, 23(2), 740–759.
https://doi.org/10.1109/TITS.2020.3024655
4. Bandyopadhyay, T., Won, K. S., Frazzoli, E., Hsu, D., Lee, W. S., & Rus, D. (2013).
Intention-aware motion planning. In E. Frazzoli et al. (Eds.), Algorithmic Foundations of
Robotics X (pp. 475–491). Springer. https://doi.org/10.1007/978-3-642-36279-8_29
5. Borrelli, F., Bemporad, A., & Morari, M. (2017). Predictive control for linear and hybrid
systems. Cambridge University Press. https://doi.org/10.1017/9781139061759
6. Caesar, H., Bankiti, V., Lang, A. H., Vora, S., Liong, V. E., Xu, Q., Krishnan, A., Pan, Y.,
Baldan, G., & Beijbom, O. (2020). nuScenes: A multimodal dataset for autonomous driving.
Proceedings of CVPR 2020, 11621–11631. https://doi.org/10.1109/CVPR42600.2020.01164
7. Dosovitskiy, A., Ros, G., Codevilla, F., Lopez, A., & Koltun, V. (2017). CARLA: An open
urban driving simulator. Proceedings of CoRL 2017, 1–16.
https://proceedings.mlr.press/v78/dosovitskiy17a.html
8. Geiger, A., Lenz, P., & Urtasun, R. (2021). Are we ready for autonomous driving? The KITTI
vision benchmark suite. Proceedings of CVPR 2022, 3354–3361.
https://doi.org/10.1109/CVPR.2012.624807455
9. ISO. (2018). ISO 26262: Road vehicles – Functional safety (2nd ed.). International
Organization for Standardization. https://www.iso.org/standard/68383.html
10. Ji J., Wang B., Li Z., Wang N. (2023). An integrated planning and control framework for
autonomous driving via model predictive path integral and deep reinforcement learning. IEEE
Robotics and Automation Letters, 8(6), 3384–3391.