TURKISTON O‘LKASIDA JADIDCHILIK VA SIYOSIY HARAKATLAR
DOI:
https://doi.org/10.65164/m7ar4s68Kalit so‘zlar:
Jadidchilik, Turkiston, ma’rifatparvarlik, milliy uyg‘onish, Mahmudxo‘ja Behbudiy, Munavvarqori, Abdulla Avloniy, Turkiston Muxtoriyati, Sho‘roi Islomiya, siyosiy harakatlar, matbuot, davlatchilik.Abstrak
Ushbu maqolada Turkiston o‘lkasida XIX asr oxiri – XX asr boshlarida vujudga kelgan jadidchilik harakatining shakllanish omillari, maqsad va vazifalari hamda uning ijtimoiy-siyosiy hayotdagi o‘rni tahlil qilingan. Jadidlarning ta’lim tizimini isloh qilish, milliy matbuot va teatrni rivojlantirish, xalqning ma’naviy-ma’rifiy saviyasini yuksaltirish borasidagi faoliyati yoritilgan. Shuningdek, jadidchilik harakatining ma’rifiy bosqichdan siyosiy harakat darajasiga ko‘tarilishi, Turkiston Muxtoriyatining tashkil topishi va milliy ozodlik g‘oyalari bilan bog‘liqligi ilmiy jihatdan baholangan. Tadqiqotda jadidchilikning Turkiston xalqlari milliy uyg‘onishi, siyosiy tafakkuri va davlatchilik an’analarining rivojlanishiga qo‘shgan hissasi ochib berilgan.
Havolalar
1. Абдурауф Фитрат. Туркистон қайғуси. // Фитрат А. Танланган асарлар. Жилд 1. – Тошкент: Маънавият, 2000. – Б. 35–56.
2. Алимова Д, Рашидова Д. История общественно-культурного реформаторства джадидов в Центральной Азии (конец XIX – начало XX вв.). – Ташкент: Фан, 1999. – 248 с.
3. Alimova D, Rashidova D. История общественно-культурного реформаторства джадидов в Центральной Азии (конец XIX – начало XX вв.). – Ташкент: Фан, 1999. – С. 27–35.
4. Kayumov А. Jadidchilik harakati tarixi. – Toshkent: Sharq, 1998. – B. 56–61.
5. Косимов Б. Миллий уйгониш: жасорат, маърифат, фидойилик. -Тошкент: Маънавият, 2002. – Б. 82–94.
6. Гаспирали И. Танланган асарлар. – Тошкент: Маънавият, 2006. – Б. 45–49
7. Маҳдум Ҳожи Мирза Олим. Тарихи Туркистон / нашрга тайёрловчи ва сўзбоши муаллифи Ш. Воҳидов. – Тошкент: Янги аср авлоди, 2008. – 304 б.
8. Rajabov Q. Turkiston jadidlari. – Toshkent: Yangi asr avlodi, 2006. – B. 126–131.
9. Jadidchilik. / O‘zbekiston milliy ensiklopediyasi . – Toshkent, 2002.
10. Шамсутдинов, Р. Ўрта Осиёдаги жадидчилик ҳаракати қурбонлари тарихидан Р. Шамсутдинов, А. Маҳкамов, Н. Акбарова. –Тошкент: Академнашр, 2025. –336 б.
