SI: MUALLIF, HAMKOR YOKI YORDAMCHI?
DOI:
https://doi.org/10.65164/zkh9fy06Kalit so‘zlar:
Sun'iy intellekt, prompt muhandisligi, o'zbek tili kelishiklari, kognitiv tahlil, semantik boshqaruv, gallutsinatsiya, intellektual mehnat taqsimoti.Abstrak
Ushbu maqolada sun'iy intellekt (SI) va inson o'rtasidagi kognitiv mehnat
taqsimoti, xususan, prompt muhandisligi (prompt engineering) va bilimlar arxitekturasi nuqtayi
nazaridan tahlil qilinadi. Tadqiqot obyekti sifatida o'zbek tilidagi kelishiklar kategoriyasi (an'anaviy
6 ta va taklif etilayotgan 9 ta kelishik modeli) olingan bo'lib, foydalanuvchi va SI o'rtasidagi uch xil
interaktiv prompt modeli tadqiq etilgan. Tadqiqot natijalari shuni ko'rsatadiki, SIdan faqatgina
"ma'lumotlar ombori" (80% manba) sifatida emas, balki mantiqiy tizimlashtiruvchi "yordamchi"
(80% yordamchi) sifatida foydalanish olingan natijalarning ilmiy aniqligini oshiradi va
gallutsinatsiya xavfini minimallashtiradi. IMRAD tuzilmasiga asoslangan ushbu tadqiqot an'anaviy
grammatik qoliplardan chiqib, funksional-semantik maydon nazariyasi asosida SI bilan muloqotning
eng samarali strategiyalarini ochib beradi.
Havolalar
[1]. Нурмонов А., Маҳмудов Н., Аҳмедов А. ва бошқ. Ўзбек тилининг мазмуний синтаксиси. –
Тошкент: Фан, 1992. – 156 б.
[2]. Сафаров Ш. Когнитив тилшунослик. – Жиззах: Сангзор, 2006. – 91 б.
[3]. White J., Fu Q., Hays S., Sandborn M., Olea C., Gilbert H., Elnashar A., Spencer-Smith J., Schmidt D.
C. A prompt pattern catalog to enhance prompt engineering with ChatGPT // arXiv preprint
arXiv:2302.11382. – 2023. – P. 1-15.
[4]. Bubeck S., Chandrasekaran V., Eldan R., Gehrke J., Horvitz E., Kamar E., Lee P., Lee Y. T., Li Y.,
Lundberg S. Sparks of Artificial General Intelligence: Early experiments with GPT-4 // arXiv preprint
arXiv:2303.12712. – 2023. – P. 1-94.
[5]. Daugherty P. R., Wilson H. J. Human + Machine: Reimagining Work in the Age of AI. – Boston:
Harvard Business Review Press, 2018. – 264 p.
[6]. Ўзбек тили грамматикаси. I жилд. Морфология / Таҳрир ҳайъати: Ғ. А. Абдураҳмонов ва бошқ.
– Тошкент: Фан, 1975. – 612 б.
