O‘ZBEK VA INGLIZ TILLARIDAGI PARALLEL KORPUSDA FRAZEMALARNI MORFOLOGIK VA SEAMANTIK TEGLASH MODEL

Authors

  • Nurullayeva Oydin TAFU Author

DOI:

https://doi.org/10.65164/kvrt9e75

Keywords:

o‘zbek–ingliz parallel korpusi, frazema, morfologik teglash, semantik teglash, iyerarxik tagset, frazemani lemmalash, n-gramm, PMI, JSON-schema, annotatorlar kelishuvi.

Abstract

Maqolada o‘zbek–ingliz frazemalar parallel korpusi uchun morfologik va semantik teglash modeli taqdim etiladi. Tadqiqotda 420 ta frazema juftligi asosida ikki qatlamli annotatsiya tizimi ishlab chiqilgan bo‘lib, bu tizim frazemaning semantik yaxlitligini saqlagan holda uning morfologik tuzilishini ham ko‘rsatadi. Model frazemalarni to‘g‘ri segmentlash va semantik tahlil qilish imkonini beradi, bu esa tarjima sifatini yaxshilashda va parallel korpuslarda frazemaning aniqligini oshirishda muhim ahamiyatga ega 

References

[1] Haagsma H., Boss J., Nissim M. (2020). MAGPIE: A Large Corpus of Potentially Idiomatic

Expressions. Proceedings of the 12th Conference on Language Resources and Evaluation

(LREC 2020). – P. 279–287.

[2] Koehn P. Europarl: A Parallel Corpus for Statistical Machine Translation // Proceedings of the

10th Machine Translation Summit. – Phuket, Thailand: AAMT, 2005. – P. 79–86.

[3] Marcus, M. P., Santorini, B., & Marcinkiewicz, M. A. (1993). Building a Large Annotated

Corpus of English: The Penn Treebank. Computational Linguistics, 19(2), 313–330.

[4] Rayson, P., Archer, D., Piao, S., & McEnery, T. (2004). The UCREL semantic analysis system.

LREC’04 Workshop, 7–12.

[5] Tiedemann, J. (2012). Parallel Data, Tools and Interfaces in OPUS. LREC 2012, 2214–2218.

[6] O‘zbekiston Respublikasi Prezidentining “Davlat tilini yanada rivojlantirishga oid qoʻshimcha

chora-tadbirlar toʻgʻrisida”gi PQ-308-son qarori. 20.10.2025. https://lex.uz/uz/docs/-7776360

[7] Church K.W., Hanks P. Word Association Norms, Mutual Information, and Lexicography //

Computational Linguistics. 1990. – Vol. 16. – № 1. – P. 22–29.

Downloads

Published

2026-04-14